دارو های ضد ویروسی و مکانیسم عمل آن ها
۰
Avatar

ویروس ها برخلاف پروکاریوتها ( باکتری‌ها ) و یوکاریوت ها به شدت وابستگی دارند . این وابستگی باعث می‌شود ما نتوانیم داروها را خوب هدف‌گذاری کنیم .

مشکلاتی که در رابطه با ویروس ها و تولید دارو علیه آن ها داریم‌ :

۱- داروها خود ویروس را به صورت مستقیم هدف گیری نمی توانند بکنند : 

یکی از مشکلاتی که داریم این است که ویروس ها قبل از اینکه بیماری را بخواهند ایجاد کنند ( در دوره کمون )  تکثیر خودشان را انجام داده اند ، بدون آنکه تظاهرات بالینی و نشان‌های داشته باشند .

و بیماری را زمانی می‌فهمیم که ایجاد شده و تکثیر تمام  شده .

۲- تکثیر سریع ویروس ها :

باعث می شود که داروهای ضد ویروسی زیادی نداشته باشیم .

و همچنین و علیه همه ویروس ها هم دارو در دسترس نباشد .

۳- موتاسیون زیاد ویروس :

همانطور که می‌دانید برای برخی ویروس ها دارو ساخته شده اما تغییرات زیاد آنها باعث شده :

داروها بی اثر شده باشند ، این مقاومت دارویی می‌تواند برای سایر میکروارگانیسم ها هم باشد ولی برای ویروس ها شدیدتر است ‌.

۴-  ویروس را مستقیم نمی توانیم هدف قرار دهیم :

چون از ابزار سلولی استفاده می‌کند پس داروهایی که ساخته می‌شوند می‌توانند روی سلول هم اثر بد خود را بگذارند .

و طبیعتاً دارویی که بتواند سمیت کمتری داشته باشد به سختی به دست می‌آید.

نکته :

داروهای ویروسی بیشتر وایروستاتیک هستند تا وایروسید یعنی کشنده نیستند و محدود کننده هستند .

✔ به دلایل این محدودیت هایی که گفته شد پیشگیری بهتر از درمان است .

برای بیماری‌های ویروسی پیشگیری می تواند استفاده از واکسن ها باشد یا ایمنی پاسیو .

نکته:

در گذشته از سرم یا پلاسمای شخص بیمار که بیماری را گرفته بود و سالم مانده بود استفاده می‌کردند برای درمان بقیه افراد .

تا همین بیست سال اخیر در رابطه با هپاتیت ب واکسنی نبود و از سرم افرادی که ایمن شده بودند استفاده می‌کردند به عنوان واکسن .

واکسن های ویروسی معمولا به چند نوع تقسیم می شود :

۱- نوع کشته یا غیرفعال

۲- نوع زنده ضعیف شده

۳- نوع ساب یونیتد subunited

  • ز انواع کشته شده می توانیم تشاره کنیم به :

واکسن هپاتیت و فلج اطفال تزریقی ، هاری ، انسفالیت ژاپنی

  • واکسن های زنده ضعیف شده :

واکسن هایی هستند که به دلایل و مکانیسم های ناشناخته در محیط کشت سلولی پاساژ داده میشود.

این پاساژهای که داده می‌شوند خاصیت بیماری‌زایی آنها را ازبین میبرد یا کم میکند مثل :

ام ام آر ، فلج اطفال خوراکی ، آبله مرغان

  • نوع دیگری از واکسن ها قطعاتی از ویروس‌ها هستند :

مثلاً پروتئین‌های آن هستند که به عنوان واکسن مورد استفاده قرار می‌گیرند و آنتی بادی علیه آنها می تواند مصونیت زا باشد .

طبیعتاً این ها پروتئین هایی هستند که بدن بر علیه شان آنتی‌بادی نوترالایز تولید می‌کند مثل :

واکسن پاپیلوما ، هپاتیت ب ، بعضی واکسن ها که به صورت نوترکیب تولید می شود .

 

نکات :

✔ در مورد واکسن های کشته شده ما معمولاً دوز بیشتری نیاز داریم که تزریق کنیم ولی در واکسن زنده کمتر.

✔  در واکسن کشته شده نیاز به ادجوانت  داریم تا کمک کند به سیستم ایمنی تا آنتی بادی تولید کند.

✔ واکسن های کشته شده دوره ایمنی کوتاه تری دارند.

✔ آنتی بادی که واکسن های کشته شده تولید می‌شود بیشتر IgG است .

اما در نوع واکسن های زنده چون عفونت اصلی را تقلید می‌کند ایمنی مخاطی یا IgA افزایش پیدا می‌کند.

✔  ایمنی مخاطی و ایمنی وابسته به سلول در نوع زنده قوی تر است .

ایرادات واکسن زنده  :

✔امکان reveision است یعنی :

امکان دارد ویروسی که ضعیف شده به شکل وحشی خود تبدیل شد و بیماری ایجاد شود .

مثلاً در مورد فلج اطفال  مواردی را داشتیم.

✔  واکسن های زنده حساس هستند نسبت به دما و در انتقال آنها باید زنجیره‌ای سرما را رعایت کنیم چون به راحتی ری اثر میشوند و از بین میروند.

 

درمان بیماریهای ویروسی :

در مورد داروهای ویروسی در دهه پنجاه بود که شناخته شدند،  دیدند داروهایی که در شیمی درمانی به کار می‌برند در درمان بیماری‌های ویروسی هم می‌تواند موثر باشد .

 داروها را چطور در نظر می‌گیرند ؟

در مورد همه میکروارگانیسم ها اطلاعاتی در مورد :

  • ساختار آن ،
  • چرخه تکثیر
  • عفونت زایی آنها

بررسی می‌کنند و بر این اساس داروها را هدف‌گذاری می‌کنند برای مراحل مختلف .

مراحل مختلف چرخه زندگی ویروس را بررسی می‌کنند و می‌بینند که برای چه مرحله می توانند دارو تهیه کنند و تکثیر ویروس را متوقف کند ‌

مراحلی که احتمال می دهند که برایش دارو وجود دارد:

  • مرحله ورود un coating
  • مرحله جلوگیری از آنزیم هایش که آنزیم polymerase و reverse transcriptase است که این داروها می‌توانند در این مرحله نوکلئوزیدی باشند یا نوکلئوتیدی
  • جلوگیری از maturation و assembly
  • جلوگیری از خروج

مولکول HIV برای چسبیدن و ورود دو تا رسپتور دارد :

یکی CD4 که گلیکوپروتئین ۱۲۰ به CD4 می چسبد و یک گلیکوپروتئین داریم به نام  ۴۰ME که وقتی گلیکوپروتئین ۴۰ME میاید و expose  شده و در مرکز قرار می‌گیرد و به یک co-receptor یا کمک گیرنده به اسم CCR5 در بعضی سلولها به اسم نقطه CXCR4 ممکن است بچسبد.

دیدند وقتی آنتاگونیست این دو ساختن اسم marariroc دیدند که از ورودش جلوگیری می‌کند .

معرفی برخی دارو ها :

✔با استفاده از یک سری از ژل ها از قبل از مصرف دارو می توانیم ویروس را از بین ببریم .

✔یکسری داروها وجود دارد که در چسبیدن و نفوذ به داخل سلول نقش دهند مثل:

داروی arildone و pleconarill که اینها داروهایی هستند که از چسبیدن و ورود   پیکرونا ویروس‌ها می‌توانند جلوگیری بکند .

✔داروی داریم به نام fuzeon که از ادغام هرپس ویروس ها جلوگیری می کند .

✔در مراحل پیش سنتز ویروس ها بعضی از داروها مثل idoxuridine است که می‌تواند جلوگیری کند.

✔و همچنین دارویی داریم که می‌تواند افزایش بدهد ایمنی ذاتی را :

مثلاً اینترفرون آلفا جز داروهایی است که وقتی یک سلول آلوده می‌شود به ویروس می‌تواند اینترفرون ترشح می کند و بتواند آلودگی سلول های مجاورش جلوگیری کند.

مرحله بعد مرحله replicationیا تکثیر ویروس است :

که گفتیم از آنزیم‌های پلی مراز یا reverse transferase  ممکن استفاده استفاده کند. در این مرحله داروهایی داریم که منشا آن همان بازهای آلی ( واحد شمارش ژنوم ) به این داروها نوکلئوزیدی میگویند.

و اینها می توانند زمانی که ویروس دارد تکثیر می کند پلیمراز ها بازهای آلی را نکته و تردیدها را به زنجیره می‌چسبانند .

اینها در داخل زنجیره قرار می‌گیرند و باعث توقف زنجیره می شوند به این ترتیب که:  جهت سنتز پلی مراز از’۵ به ‘۳ تست زمانی که این تکثیر میخواهد صورت بگیرد ما باید باز آلی داشته باشیم که ‘۳ OH آن آزاد باشد که بتواند باز آلی بعدی بیاید و به آن بچسبد .

اگر این OH منطقه ‘۳ اشباع شده باشد باز آلی بعدی نمی تواند بیاید بچسبد و زنجیره متوقف می شود .

نکته :

در واقع داروهای نوکلئوزیدی داروهایی هستند که باز آلی که باز عالی ( نوکلئوزید) قلابی هستندکه گفتیم برگرفته از همین بازهای آلی هستند .

مثلاً acyclovir  از مشتقات گوانین است .

یا GAN CYCLOVIR , PEN CYCLOVIR و بقیه CYCLOVIR ها که بر روی هرپس ها به ویژه موثر هستند از مشتقات گوانین هستند.

یا مثلا Ribavirin قبلا در مورد هپاتیت c استفاده میشد و یا در بیماری های تنفسی که این هم مشتق گوانین است .

یا مثلا lamivudine یکی از مشتقات سیتوزین است و یکی از داروهای قدیمی است که علیه هپاتیت  C استفاده می شد اما الان نه زیرا مقاومت دارویی علیه ایجاد شده .

یا مثلا zidovudine دارویی است که در مورد و HIV به  کار میبرند از مشتقات تیمین است.

ACYCLOVIR

در واقع داروی است که از طریق پماد تزریقی دارو و …. وجود دارد علیه هرپس یا تبخالی که می بینیم ( تبخال صورت) این دارو شدت تبخال ها و زخم ها را و وسعت آن ها و مدت مدت زمان بروز آنها را کوتاه میکند.

ارسال یک دیدگاه

0

بالا

X